In oktober 2020 nam de Belgische regering een aantal acties op in het regeerakkoord om duurzame mobiliteit en treinverkeer te ondersteunen. Een daarvan is de ambitie om van Brussel een centrum voor het internationale spoorwegvervoer te maken. De opzet van het project sluit aan bij de wereldwijde wens om meer gebruik te maken van het spoorvervoer in plaats van het weg- en luchtvervoer. Op het programma: de verbetering van de verbindingen tussen luchthavens en het spoornet en de versterking van internationale verbindingen – vooral ’s nachts – tussen de grote steden in Europa. 

Onze opdracht bij de FOD Mobiliteit en Vervoer is de doelstellingen van de regering in de praktijk te brengen. Wij ondersteunen en vergemakkelijken de projecten en initiatieven van de spoorwegbeheerders en verstrekken hen informatie, verduidelijken de regelgeving en zoeken naar mogelijkheden om beter te doen. De FOD Mobiliteit en Vervoer neemt ook deel aan een Europees overlegplatform. 

Een vlot internationaal spoorwegvervoer vergt een grote inspanning op het vlak van samenwerking tussen de verschillende landen. Sinds eind 2020 leidt een Europees overlegplatform de besprekingen in goede banen. Dat platform verenigt niet alleen de lidstaten maar ook verschillende organisaties uit de sector, zoals vervoersmaatschappijen en de Europese Reizigersfederatie. De organisatie van het internationale spoorwegvervoer stuit op allerlei problemen, waaronder technische en logistieke verplichtingen, gebruikerservaring en gegevensbescherming. 
 

Voor een land als België, met een beperkt grondgebied, hebben nachttreinen en hogesnelheidsverbindingen alleen zin als er nauw wordt samengewerkt met de buurlanden. De medewerkers van de FOD zijn zeer betrokken bij het platform. Ze voeren analyses uit, bereiden vooraf hun bijdragen voor, dragen bij aan discussies en nemen nationale initiatieven over. 

Eind 2022 keurde de regering een voorontwerp van wet goed om financiële steun te verlenen aan beheerders van nachttreinen. De Europese wetgeving verplicht spoorwegmaatschappijen om te betalen voor hun eigen energieverbruik en de infrastructuurbeheerders te vergoeden. Als het ontwerp wordt goedgekeurd door de Europese Commissie, zullen die financiële lasten door de overheid worden vergoed. 

Bij de ontwikkeling van het internationale spoorwegvervoer zijn allerlei partijen betrokken, zoals particuliere ondernemers, infrastructuurbeheerders en landen. In tegenstelling tot wat men zou denken, ligt de beslissingsbevoegdheid niet altijd bij de lidstaten zelf. De FOD Mobiliteit en Vervoer komt niet tussen in commerciële onderhandelingen maar adviseert, informeert en faciliteert de internationale onderhandelingen.